Helsinki-Moskova Antlaşması’nın gizli maddeleri: Rusya, Finlandiya’yı hukuken işgal edebilir mi?
Helsinki-Moskova Antlaşması’nın gizli maddeleri: Rusya, Finlandiya’yı hukuken işgal edebilir mi?
Finlandiya, Rusya’nın izni olmadan NATO’ya, UEFA’ya girebilir veya Eurovison’a katılabilir mi? Vaziyet olarak bu iddiaların “Aslı Astarı” var mı sizler için araştırdık.

Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı sonrasında uzun yıllar NATO ile dirsek temasında olan ancak NATO üyesi olmayan İsveç ve Finlandiya, NATO üyeliğine başvuruda bulundu.

Geçtiğimiz günlerde ise hükümete yakınlığıyla bilinen 24 TV’de Arel Üniversitesi’nde görev yapan Prof. Dr. Uğur Gözöker, Finlandiya’nın uluslararası antlaşmalar gereği NATO’ya üye olamayacağını ve üye olursa Rusya’nın Finlandiya’yı işgal etmesinin hukuken meşru olacağını iddia etti.

Peki gerçekten böyle bir durum var mı?

"FİNLANDİYA'NIN NATO ÜYELİĞİ Arel Üni. Öğr. Üy. Prof. Dr. Uğur Özgöker (@ugurozgoker): Bunu kesinlikle Rusya kabul etmez. Ve hukuken Finlandiya'yı işgal hakkı var mı, var. #KüreselOyun https://t.co/JczoVQW52H"

Bu sorunun yanıtını aramak için öncelik 1939’a dönülmesi gerekiyor. 30 Kasım 1939’da Sovyetler Birliği, Finlandiya’ya savaş açtı. Her ne kadar Finler, Ruslara “Kışın öyle savaşılmaz, böyle savaşılır” dedirtecek şekilde kahramanca dirense de savaşı kaybettiler. Finlandiya, 13 Mart 1940’ta imzalanan Moskova Barış Antlaşması’yla Fin Körfezi adaları olmak üzere bazı topraklarını Sovyetler Birliği’ne bırakmak zorunda kaldı. Almanya’nın 1941’de Sovyetler Birliği’ne savaş açmasıyla Finler kaybettikleri toprakları geri almak için Almanların kendi toprakları üzerinden Sovyetler Birliği’ne saldırmasına onay verdi ve sonrasında kendileri de savaşa katıldı. 1944’te Almanya’nın savaşı kaybedeceğinin anlaşılması ve Sovyetlerin karşı saldırısı sonunda Finlandiya ateşkes istemek zorunda kaldı ve 19 Eylül 1944’te Finlandiya, Sovyetler Birliği ve Birleşik Krallık arasında Moskova Ateşkes Antlaşması ilan edildi. Savaşın bitiminde ise Finlandiya da 1947 Paris Barış Antlaşması’nın bir tarafı oldu.

1947 Paris Barış Antlaşması’ndan 1 sene sonra, 6 Nisan 1948’de Moskova’da “Sovyetler Birliği ve Finlandiya arasındaki dostluk, iş birliği ve karşılıklı yardım” antlaşması imzalandı. Bu antlaşmaya göre Finlandiya, “Almanya veya müttefiklerinin” Finlandiya’ya ya da Sovyetler Birliği’ne karşı yapacağı saldırılara karşı direnecek ve topraklarının Sovyetler Birliği’ne yapılacak bir saldırı için kullanılmasına izin vermeyecekti. Eğer Finlandiya saldırıya uğrarsa, bu saldırıya direnmek için Sovyetler Birliği’nden yardım isteyebilecekti.

Bu anlaşmanın 4. Maddesine göreyse taraflar karşı tarafı hedef alan bir ittifaka veya koalisyona giremez yazıyordu ki Özgöker iddiasını bu maddeye dayandırıyor.

Ancak Sovyetler Birliği’nin yıkılıp, komünizmin ortadan kalkmasından sonra Finlandiya, 22 Mayıs 1992’de Sovyetler Birliği’nin varisi konumunda olan Rusya ile yeni bir antlaşma imzaladı.

Bu anlaşmanın yine 4. Maddesi’ne göre ise taraflar birbirlerinin bağımsızlığını veya toprak bütünlüğüne karşı tehditte bulunamaz, güç kullanamaz veya karşı tarafa yapılacak silahlı saldırılar için topraklarını kullandıramaz yazmakta. Ancak 1948 Antlaşması’nda olduğu gibi taraf ülkelerin herhangi bir ittifaka girmelerini engelleyen bir madde yok.

İskandinavya coğrafyasının NATO’ya tam üye olması ve Ukrayna işgali sebebiyle uygulanan yaptırımları düşünüldüğünde, Rusya Silahlı Kuvvetleri’nin Baltık bölgesindeki harekât kabiliyetine ciddi anlamda ket vurabilir. 

 

İlgili Haberler