Tüm yollar Hague’a mı çıkıyor?
Tüm yollar Hague’a mı çıkıyor?
Afra Teren Gürlüler, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası uluslararası hukuktaki olasılıkları değerlendirdi.

Ukraynalı direnişçiler Rusları rotalarında yer alan tabelalardaki yazıları değiştirerek her yere Hague yazıyorlar. Neden mi? Ukrayna topraklarındaki tüm bu haksız güç kullanımlarının uluslararası hukuk karşısında hesap vereceğini hatırlatmak istiyorlar.

Rusya Federasyonu’nun Ukrayna’ya başlatmış olduğu işgal girişimi sonrası uluslararası alanda mali ve sosyal yaptırım uygulaması görmeye başladık. İşgal girişimi devam ederken ve yaptırımlara her gün bir yenisi eklenirken 26 Şubat 2022 günü Ukrayna Rusya’nın fiillerine karşı Uluslararası Adalet Divanı’na başvurdu.

Ukrayna başvurusunu 1948 tarihli Soykırım Konvansiyonuna dayanarak yaptı. Bu da aslında ilgi çeken ve neden bu sözleşmeye dayanarak başvurulduğunu merak ettiren bir husus oldu. Ukrayna, Rusya tarafından “Donetsk ve Luhansk” bölgelerinde soykırım olduğuna dair yalan bir ithama dayanarak bu bölgeleri tanınması ve Ukrayna’ya karşı özel bir askeri saldırı başlatmasına karşı bu başvuru yaptığını belirtti.

Peki gerçekten neden bu sözleşmeye dayanıldı ve böyle bir gerekçe öne sürüldü? Uluslararası Adalet Divanı’nın Statü 36’ıncı maddesi uyarınca taraf devletler yapacakları bir bildirim ile mahkemenin mecburi yargı yetkisini kabul edebilirler. Ancak bu bildirimi yapmadıkları takdirde mahkeme doğrudan yargı yetkisine sahip değil.

Adalet Divanı Statü 36’ncı maddesinde yer alan bu düzenleme uyarınca Rusya yargı yetkisini kabul eden devletlerden biri değil. Bu nedenle Ukrayna ilk akla gelen ihlal olan güç kullanma yasağı maddesine dayanarak bu davayı açsaydı Rusya yargı yetkisini tanımadığı için davanın görülmesi mümkün olmayacaktı. Bu nedenle Soykırım Konvansiyonu’nun 9'uncu maddesine dayandı. Bu madde uyarınca sözleşmenin tefsir, tatbik veya icrasına ve soykırım fiilin veya sözleşmede sayılan diğer fiillerin her hangi biri dolayısıyla bir devletin sorumluluğuna ilişkin taraflar arasında ortaya çıkan uyuşmazlıklar ilgili taraflardan birinin talebi üzerine Milletlerarası Adalet Divanına taşınacaktır. Ukrayna da bu hükme dayanarak Rusya’nın da soykırım iddialarını da dahil ederek başvuruda bulundu. Ukrayna başvurusunda Rusya’nın soykırımı önleme ve cezalandırma yönündeki asılsız iddialara dayanarak saldırı gerçekleştirdiğini belirtmiştir. Bu doğrultuda Ukrayna’nın talebi de aslında Rusya’nın iddia ettiği gibi bir hukuki gerekçesi olmaksızın saldırı uyguladığını öne sürmüş oluyor. Tabii bu sırada da bölgede bir soykırım olmadığının tescillenmesini sağlamayı da amaçladığını söylemek mümkün.

Tüm bu iddialarına ek olarak Rusya’nın Ukrayna halkına yönelik bir soykırım faaliyeti gerçekleştirmek istediğini de eklemiş.Ukrayna aynı başvuruda bu süreç sırasında geri dönülemez zararların oluşmaması için de geçici tedbirlerin alınmasını da talep etti.

Ukrayna’nın tedbir taleplerini de değerlendirmek üzere Adalet Divanı 7 Mart ve 8 Mart 2022 tarihinde kamuya açık biçimde ilk görüşmeyi gerçekleştirecek. İlgilenen ve izlemek isteyenler için İngilizce ve Fransızca olarak https://media.un.org/en/asset/k1s/k1s308hjlg uzantıdan erişilebilecek.

Etiketler
İlgili Haberler